Suzanna and the old men (Lotto, Gentileschi)

Η Σουζάννα και οι γέροι (Lorenzo Lotto)

Στο έργο του Λόττο, που βρίσκεται στο Uffizi της Φλωρεντίας, η σκηνή που απεικονίζει τη Σουζάννα είναι γεμάτη δράση. Πρόκειται για ένα έργο επιθετικό. Δεν υπάρχει πουθενά η στατικότητα και η ηρεμία που είδαμε στον πίνακα του Τιντορέττο. Τουλάχιστον στο προσκήνιο. Η δράση φαίνεται όχι μόνο από τις κινήσεις αλλά και από το χαρτόνι που κρατάνε οι πρωταγωνιστές και αναγράφει επάνω τα λόγια που λέει η κοπέλα και οι ερωτύλοι γέροντες. Θυμίζει τα συννεφάκια που υπάρχουν στα κόμικς. Αυτό κάνει αμεσότερη τη σκηνή. 

Στο φόντο η φύση παρουσιάζεται πιο ήρεμη - προσομοιάζει εδώ στην ηρεμία που βγάζουν οι πίνακες του Τζορτζόνε. Μπροστά υπάρχει δράση και κίνηση. Ο ζωγράφος πιστεύει ότι δεν πρέπει να υπάρχει κάτι κρυφό στο θεατή. Εδώ, δεν έχουμε μια ματαιόδοξη Σουζάννα, όπως αυτή που είδαμε στον πίνακα του Τιντορέττο, που αγνοεί την ύπαρξη των δύο γερόντων και ασχολείται μόνο με την αντανάκλαση του καθρέπτη της. 

Σε αυτόν τον πίνακα, υπάρχει και ένα εύρημα. Ο Λόττο, ο μεγάλος βενετσιάνος αντικομφορμιστής και sui generis αρτίστας, επιλέγει να ενώσει τα δύο περιβάλλοντα, ζωγραφίζοντας μια μικρή πόρτα και ένα άνοιγμα από το οποίο εισέρχονται δύο άνθρωποι (πρόκειται για αυτούς που θα πιάσουν την άτυχη Σουζάννα μετά τις κατηγορίες των δύο γέρων). 

Η Σουζάννα και οι γέροι (Gentileschi Artemisia)

Η Σουζάννα αγαπήθηκε πολύ από τους ζωγράφους της Αναγέννησης. Ήταν ένας ωραίος και εύσχημος τρόπος να ασχοληθούν με το γυμνό επιλέγοντας συγχρόνως ένα θρησκευτικό θέμα. Εξάλλου, στη χριστιανική πίστη η Σωσάννη είναι σύμβολο της εκκλησίας που βρίσκεται σε δυσκολίες, και που στο τέλος, θριαμβεύει.

Σε παλαιοχριστιανικούς τάφους τη βλέπουμε σε στάση δεομένης. Στις κατακόμβες η δικαιοσύνη που παίρνει η Σουζάννα είναι ένα σύνηθες θέμα καθώς παρηγορεί την οικογένεια του νεκρού ότι θα δικαιωθεί από το Θεό. Η βιβλική παράδοση γίνεται σύμβολο της χριστιανοσύνης ενδυόμενη ένα αρχαΐζοντα μανδύα.  

Άλλη περίπτωση της Σουζάννας είναι αυτή που έκανε η Αρτεμισία Τζεντιλέσκι.  Στη συγκεκριμένη περίπτωση, βλέπουμε μια σκηνή βίας. Η Σουζάννα γνωρίζει την απειλητική παρουσία των γερόντων. Η κοπέλα προσπαθεί μάταια να ξεφύγει από τους γέρους, ενώ αυτοί επιμένουν. Δεν υπάρχει η ερωτικότητα που αποπνέει ο πίνακας του Τιντορέττο. Η κίνηση που κάνει η νεαρή κοπέλα για να προστατευτεί από αυτούς που της επιτίθενται, μπορεί να θυμίζει στη ζωγράφο κινήσεις που έκανε η ίδια πριν πέσει θύμα σεξουαλικής κακοποίησης. Έχει μια έκφραση τρόμου, αντίθετη από την ειρηνική έκφραση του προσώπου της Σουζάννας του Τιντορέττο. Έχει σκύψει ζαρωμένη στη γωνία, αποστρέφοντας το βλέμμα της από φόβο και αηδία. Είναι το θύμα. Ο πίνακας είναι κάθετος και οι γέροι εκτείνονται πάνω απο το κεφάλι της κοπέλας, κάτι που τους καθιστά ακόμη πιο τρομακτικούς. 

Μέχρι τότε κανένας ζωγράφος δεν είχε δώσει την ψυχολογική διάσταση της βιβλικής αυτής ιστορίας  ενώ βλέπουμε ότι δεν υπάρχει κανένα φόντο. Μόνο το μπλε του ουρανού.